Την χρυσή μου την παρέα
Στίχοι
Τη χρυσή μου την παρέα ‘γω θα την γλεντήσω ωραία,
θα της πω ‘να τραγουδάκι να τη βάλω στο μεράκι,
γλώσσα μου, γλυκειά μου γλώσσα, άνοιξε πες μας καμπόσα,
όσα ξέρεις κι άλλα τόσα
Άσπρα μου πουλιά
Στίχοι
Άσπρα μου πουλιά,
μαύρα μου χελιδόνια
δεν την είδαταν,
την έμορφη την κόρη;
΄Ψές την είδαμαν
στα πράσινα λιβάδια
που την κύγναγαν δυό
τούρκικα ταμπούρια
Βόλι ρίξανε,
της κόψαν το ζωνάρι
και το χαϊμαλί από ‘χε φορεμένο
δεν τη σώσανε
Χορωδιακό γερόντων. Τραγούδι που αναφέρεται στην απαγωγή μιας σαρακατσάνας από τους τούρκους.
Απόψε στο σπιτάκι μου
Χορωδιακό γερόντων.
Καλά τρώμε και πίνουμε
Τραγούδι του κουρμπανιού (για το καλωσόρισμα), τραγούδι της τάβλας, τραγουδισμένο από χορωδία γερόντων χωρίς συνοδεία οργάνου. Στη χορωδία συμμετέχουν και οι Βασίλης Σερμπέζης και Σταύρος Μπόνιας. Λέγεται σε όλα τα γλέντια.
Σούστα Σάμου (Αβάς)
Στίχοι:
Θα πουλήσω τον αμπά ,να σου πάρω μπαμπαλά, να φοράς την Αποκριά
Θα πουλήσω και τ’ αμόνι να σου πάρω παντελόνι και ο, τι έχω στ’ αλώνι
Έλα δω βρε μαραγάρη να σου δέσω το ζωνάρι , με μια βέρηα του Γενάρη
Δε νοάς για να το δέσεις, κρίμα που φοράς και φέσι, κάποιος πρέπει ναψστο κλέψει
Γειά σου γέρο μουσταρά, πιάσε αγκάλια τη γριά, γιατί θέλει παντρειά
Πιάστηνε και χόρεψε τη και μετά ξεμούρωσε τη και στα χείλη φίλησε τη.
Πάτημα Λήμνου
“Πεντοζάλι” του βόρειου Αιγαίου.
Πάτημα Λήμνου : Είναι χορός που χορεύεται στην Λήμνο. Παλιότερα χορευόταν από άντρες , σε κυκλικό σχήμα , οι οποίοι πιάνονταν μεταξύ τους από τους ώμους . Σταδιακά , με το πέρασμα του χρόνου άρχισαν να μπαίνουν και γυναίκες σιγά-σιγά στον χορό αυτό. Το όνομά του ο χορός το έχει πάρει από την κίνηση των χορευτών γιατί “πατάνε” έντονα τα πόδια τους πάνω στη γη καθώς χορεύουν. Χαρακτηριστικό του χoρού είναι η αναστροφή , όπου ο τελευταίος χορευτής…χορεύοντας ελεύθερα….πηγαίνει στην πρώτη θέση του κύκλου.
Στίχοι: Νίκος Οικονομίδης
Πυργούσικος Χίου
Στίχοι
Κάτω στα Μπρούτσα— Μπρούτσα— Μπρούτσα πήαμε
χορό που τον ε— τον ε— τον εσύραμε
Ο πετεινός της γειτονιάς δέρνει τις όρνιθές μας
Να μπορώ να ‘παιζα και ‘γώ με τις γειτόνισσές μας
Σηκωθείτε παλικάρια με ποδιές και με ζωνάρια
Πώς μ’ αρέσει να θωρώ τον Πυργούσικο χορό
Πώς μ’ αρέσει να θωρώ τον Πυργούσικο χορό
Δεν πάω στο Πλουμάρι που τρέχει ο ποταμός
Κουνούν τα τσεβρεδάκια τους κι είναι παλαβωμός
Της παντρεμένης το φιλί είναι ξεθυμασμένο
σαν το μπαγιάτικο φαΐ το ξαναζεσταμένο
Σηκωθείτε παλικάρια με ποδιές και με ζωνάρια
Ο Πυργούσικος χορός πάει και πίσω, πάει και μπρός
Ο Πυργούσικος χορός πάει και πίσω, πάει και μπρός
Μες στην Αγιά Μαρίνα, μες στον ποταμό
κόρη που τον ευρήκε στον αγαπητικό
Υπομονή, υπομονὴ μέχρι να βγουν τα πράσα
Οι λεύτερες τις πάτασσα στα ρούχα τον έχασα
Ο Πυργούσικος είναι χορός από τη Χίο, ο οποίος χορεύεται κατά τη διάρκεια της περιόδου των Αποκριών και στους γάμους.
Ο χορός χορεύεται σε ομάδες των τριών. Συνήθως τον χορεύουν δύο άντρες και μία γυναίκα και κινούνται χορεύοντας σε σχήμα V. Ο χορός συνοδεύεται συνήθως από ένα ορχηστρικό τραγούδι. Στο παρελθόν, οι χορευτές τραγουδούσαν μαζί ένα τραγούδι. Το βιολί είναι το βασικό όργανο που χρησιμοποιείται σήμερα για να παίξει τη μελωδία, αντί για τον παραδοσιακό άσκαυλο Τσαμπούνα. Ο μουσικός ρυθμός είναι 2/4.
Δετός Χίου
Ο Δετός είναι ο πιο γνωστός αλυσιδωτός χορός της Χίου. Είναι χορός τύπου “στα τρία” και αποτελεί μέρος του χορευτικού ρεπερτορίου τόσο του βόρειου τμήματος του νησιού όσο και του νότιου, με μικρές διαφορές στις κινήσεις του ανά περιοχή. Οι ονομασίες του είναι ποικίλες: Δετός, Περπατητός, Σιγανός, Φετός, Τραγουδητός, Απηδηνός, Σμιχτός, Κωλοσυρτός, περιγράφοντας συνήθως τον τρόπο με τον οποίο χορεύεται. Χαρακτηρίζεται ως Αποκριάτικος χορός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χορεύεται και σε άλλες χορευτικές περιστάσεις. Πιο συχνά εμφανίζεται με τραγουδιστικό χαρακτήρα, όπου ξεκινάει ο πρωτοχορευτής ή ο περισσότερο καλλίφωνος χορευτής με αυτοσχέδιους στίχους οι οποίοι επαναλαμβάνονται από τους υπόλοιπους χορευτές. Επίσης, συναντιέται και με την εκδοχή να τραγουδάει ο ένας και να απαντάει κάποιος άλλος.
Τα παλαιότερα χρόνια αποτελούσε έναν από τους πιο αγαπητούς χορούς και αυτό για δύο λόγους: πρώτον γιατί ήταν χορός που δεν χορεύονταν με μαντήλι, αλλά χέρι με χέρι και με τους χορευτές- άντρες και γυναίκες-τοποθετημένους ανάμεικτα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για χορό στον οποίο έρχονται σε άμεση επαφή άντρες και γυναίκες. Δεύτερον, γιατί δινόταν αφορμή με τα ερωτικά κυρίως δίστιχα που τραγουδούσαν να εκφράσουν οι νέοι και οι νέες τα συναισθήματά τους. Πολλά κορίτσια μήνες πριν, ετοίμαζαν τα τραγούδια που θα τραγουδούσαν στο Δετό, από το απόθεμα της μνήμης τους. Πολλές φορές όμως τα δίστιχα, τα οποία τα ετοίμαζαν εκείνη την στιγμή οι χορευτές, είχαν περιπαιχτικό χαρακτήρα, εξαιτίας της εθιμικής περιόδου που τον χόρευαν. Έτσι, κατά την διάρκεια του χορού φανερώνονταν πολλά κοινωνικά σχόλια και μικρά μυστικά του χωριού. (Πηγή: Μπουλάμαντη Στεφανία, Msc Λαογραφίας –Ανθρωπολογίας του χορού).
Σύμφωνα με το βιβλίο του Αργέντη (Argenti 1949, 357): Δετός χορός ονομάζεται έτσι από το δέσιμο-κράτημα των χεριών σταυρωτά. Χορεύεται στο “λιβάδι”, την πλατεία του χωριού. Άντρες και γυναίκες πιάνονται σταυρωτά και χορεύουν κυκλικά. Ένας αρχίζει τον πρώτο στίχο του τραγουδιού, που τον επαναλαμβάνουν οι άλλοι, και μετά ο ίδιος τραγουδά το τσάκισμα, που πάλι το επαναλαμβάνουν οι άλλοι.
Σύμφωνα με το βιβλίο του Κανελλάκη [Κανελλάκης 1890, 194]: Οι τρεις χοροί Σμικτός, Διπλός και Δετός χορεύονται κυρίως κατά τας απόκρεως, οίτινες και πολλάκις εν τη πλατεία του χωρίου, ένθα σχηματίζονται διάφοροι όμιλοι των κουμπανιών και των νεανίδων, τας οποίας εκάστη κουμπανία έχει, και εκεί κρατούμενοι ή μάλλον προσδενόμενοι δια των χειρών χορεύουσι κυκλικώς οτέ μεν σμικρύνοντες δια προσεγγίσεως νέων τε και νεανίδων αυτόν, οτέ δε μεγεθύνοντες δι’ οπισθοδρομήσεως.
Αρακλειανός
Επιρροές από Κρήτη. Μαντινάδα
