«Θα σπάσω κούπες», Παραδοσιακό, Ιωνία
Τραγούδι: Μαρίκα Παπαγκίκα
Ηχογραφήθηκε το 1928.
Μικρασιάτικο ερωτικό τραγούδι πάνω σε τετράσημο ρυθμό 4/4 (τσιφτετέλι). Ανήκει στον έσω-πρώτο ήχο (maqam Ussak) και η μελωδία κινείται μέσα στα όρια του πρώτου τετράχορδου.
Ήπειρος: Μπερατί
Είναι χορός «συγκαθιστός» που συναντάται και στην Θεσσαλία, και χορευόταν συνήθως στους γάμους, όταν οι συγγενείς συνόδευαν τη νύφη και το γαμπρό στην εκκλησία.
ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ
Το Βεράτι ή Μπεράτι κατά την εκκλησιαστική ορολογία ήταν έδρα της ορθόδοξης μητρόπολης των Βελεγράδων με πολυάριθμες χριστιανικές εκκλησίες. Σήμερα όμως το Μπεράτι είναι πόλη της Νοτίου Αλβανίας, η οποία κατά την παράδοση ήταν ελληνική. Πριν το 1700, οι 6000 Έλληνες χριστιανοί που ζούσαν στο Βεράτι δημιούργησαν την θαυμάσια αυτή μελωδία με δείγματα επιρροής των πλαγίων ήχων της Βυζαντινής εκκλησίας. Παράλληλα δημιουργήθηκε και ο τύπος του χορού Μπεράτ, που διαδόθηκε αργότερα σε όλη την Ήπειρο από τους οργανοπαίχτες.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Είναι χορός «συγκαθιστός» που συναντάται και στην Θεσσαλία, και χορευόταν συνήθως στους γάμους, όταν οι συγγενείς συνόδευαν τη νύφη και το γαμπρό στην εκκλησία. Γι’ αυτό και δεν έχει καθορισμένο σχήμα και διακρίνεται για την ελευθερία και την μεγάλη ποικιλία των βημάτων του. Τα βήματα του χορού είναι έξι και χορεύονται τρία δεξιά και τρία αριστερά ή και τα έξι προς τα εμπρός. Αρχικά, ο χορός Μπεράτι ήταν αποκλειστικά ανδρικός χορός. Τώρα πια χορεύεται σε όλες τις περιστάσεις από άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι τοποθετούνται σε ανοιχτό κύκλο, με κράτημα των χεριών από τις παλάμες. Παραλλαγές στο χορευτικό μοτίβο πραγματοποιεί ο πρωτοχορευτής και είναι συνήθως στροφές, καθίσματα ή ψαλίδια. Σε αρκετές περιοχές ο χορός χορεύεται μόνο από τον πρωτοχορευτή.
Η μελωδία του, σε ότι αφορά τα μέτρα, είναι άλλοτε οκτάσημη (2+3+3) και άλλοτε επτάσημη (3+4), μορφή που παρουσιάζεται κυρίως στο Μέτσοβο.
Τραγούδι από δίστιχα, με προέλευση από την ευρύτερη περιοχή της χερσονήσου της Ερυθραίας Μικρά Ασίας.
Ο ρυθμός του κομματιού είναι 8/8 (3-3-2) και χορεύεται ως «Συρτός και Μπάλος, παραλλαγή Μικράς Ασίας».
Καλαματιανός χορός
Τσάμικο
Ν. Γούναρης / Ν. Φατσέας
Από τη Μάγια Μελάγια, προχωράμε στην άλλη μεγάλη ερμηνεύτρια της εποχής, τη Μαρίκα Νίνου.
Μ. Χιώτης / Χρ. Κολοκοτρώνης
Ένα σπουδαίο τραγούδι του Μανώλη Χιώτη που σφράγισε με την ερμηνεία της η Μάγια Μελάγια.
Στίχοι
Εσείς χελιδονάκια μου που πάτε στον αέρα,
πείτε χαμπέρια πείτε χαμπέρια στο Μοριά για σας παιδιά.
Πείτε χαμπέρια στο Μοριά σ’ όλα τα βιλαέτια,
πήγαν τα Τσα… πήγαν τα Τσακωνόπουλα μωρέ παιδιά.
Πήγαν τα Τσακωνόπουλα κι ο καπετάν Γιωργάκης,
πήρανε χώρες πήρανε χώρες και χωριά για σας παιδιά.
Πήρανε χώρες και χωριά χωριά και βιλαέτια,
πήρανε τη πήρανε τη Μονεμβασά για σας παιδιά.
Πήρανε τη Μονεμβασά το παινεμένο κάστρο,
περίμενε περίμενε Τριπολιτσά για σας παιδιά.
Περίμενε περίμενε Τριπολιτσά σε δυο σε τρεις ημέρες,
θα ειδείς πραστιώ… θα ειδείς πραστιώτικο σπαθί μωρέ παιδιά.
Θα ειδείς πραστιώτικο σπαθί τσακώνικο μαχαίρι.
Τραγούδι με προέλευση από την Λακωνία Πελοποννήσου.
Ο ρυθμός του κομματιού είναι 7/8 (3-2-2) και χορεύεται ως «ΣΥΡΤΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΟΣ».
Τσακώνικος . Τελετουργικός μιμητικός χορός.