Πυργούσικος Χίου

Στίχοι

Κάτω στα Μπρούτσα— Μπρούτσα— Μπρούτσα πήαμε
χορό που τον ε— τον ε— τον εσύραμε

Ο πετεινός της γειτονιάς δέρνει τις όρνιθές μας
Να μπορώ να ‘παιζα και ‘γώ με τις γειτόνισσές μας

Σηκωθείτε παλικάρια με ποδιές και με ζωνάρια
Πώς μ’ αρέσει να θωρώ τον Πυργούσικο χορό
Πώς μ’ αρέσει να θωρώ τον Πυργούσικο χορό

Δεν πάω στο Πλουμάρι που τρέχει ο ποταμός
Κουνούν τα τσεβρεδάκια τους κι είναι παλαβωμός
Της παντρεμένης το φιλί είναι ξεθυμασμένο
σαν το μπαγιάτικο φαΐ το ξαναζεσταμένο

Σηκωθείτε παλικάρια με ποδιές και με ζωνάρια
Ο Πυργούσικος χορός πάει και πίσω, πάει και μπρός
Ο Πυργούσικος χορός πάει και πίσω, πάει και μπρός

Μες στην Αγιά Μαρίνα, μες στον ποταμό
κόρη που τον ευρήκε στον αγαπητικό
Υπομονή, υπομονὴ μέχρι να βγουν τα πράσα
Οι λεύτερες τις πάτασσα στα ρούχα τον έχασα

 

Ο Πυργούσικος είναι χορός από τη Χίο, ο οποίος χορεύεται κατά τη διάρκεια της περιόδου των Αποκριών και στους γάμους.

Ο χορός χορεύεται σε ομάδες των τριών. Συνήθως τον χορεύουν δύο άντρες και μία γυναίκα και κινούνται χορεύοντας σε σχήμα V. Ο χορός συνοδεύεται συνήθως από ένα ορχηστρικό τραγούδι. Στο παρελθόν, οι χορευτές τραγουδούσαν μαζί ένα τραγούδι. Το βιολί είναι το βασικό όργανο που χρησιμοποιείται σήμερα για να παίξει τη μελωδία, αντί για τον παραδοσιακό άσκαυλο Τσαμπούνα. Ο μουσικός ρυθμός είναι 2/4.

Πυργούσικος Χίου2025-01-01T18:37:27+03:00

Δετός Χίου

Ο Δετός είναι ο πιο γνωστός αλυσιδωτός χορός της Χίου. Είναι χορός τύπου “στα τρία” και αποτελεί μέρος του χορευτικού ρεπερτορίου τόσο του βόρειου τμήματος του νησιού όσο και του νότιου, με μικρές διαφορές στις κινήσεις του ανά περιοχή. Οι ονομασίες του είναι ποικίλες: Δετός, Περπατητός, Σιγανός, Φετός, Τραγουδητός, Απηδηνός, Σμιχτός, Κωλοσυρτός, περιγράφοντας συνήθως τον τρόπο με τον οποίο χορεύεται. Χαρακτηρίζεται ως Αποκριάτικος χορός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χορεύεται και σε άλλες χορευτικές περιστάσεις. Πιο συχνά εμφανίζεται με τραγουδιστικό χαρακτήρα, όπου ξεκινάει ο πρωτοχορευτής ή ο περισσότερο καλλίφωνος χορευτής με αυτοσχέδιους στίχους οι οποίοι επαναλαμβάνονται από τους υπόλοιπους χορευτές. Επίσης, συναντιέται και με την εκδοχή να τραγουδάει ο ένας και να απαντάει κάποιος άλλος.

Τα παλαιότερα χρόνια αποτελούσε έναν από τους πιο αγαπητούς χορούς  και αυτό για δύο λόγους: πρώτον γιατί ήταν χορός που δεν χορεύονταν με μαντήλι, αλλά χέρι με χέρι και με τους χορευτές- άντρες και γυναίκες-τοποθετημένους ανάμεικτα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για χορό στον οποίο έρχονται σε άμεση επαφή άντρες και γυναίκες. Δεύτερον, γιατί δινόταν αφορμή με τα ερωτικά κυρίως δίστιχα που τραγουδούσαν να εκφράσουν οι νέοι και οι νέες τα συναισθήματά τους. Πολλά κορίτσια μήνες πριν, ετοίμαζαν τα τραγούδια που θα τραγουδούσαν στο Δετό, από το απόθεμα της μνήμης τους. Πολλές φορές όμως τα δίστιχα, τα οποία τα ετοίμαζαν εκείνη την στιγμή οι χορευτές, είχαν περιπαιχτικό χαρακτήρα, εξαιτίας της εθιμικής περιόδου που τον χόρευαν. Έτσι, κατά την διάρκεια του χορού φανερώνονταν πολλά κοινωνικά σχόλια και μικρά μυστικά του χωριού. (Πηγή: Μπουλάμαντη Στεφανία, Msc Λαογραφίας –Ανθρωπολογίας του χορού).

Σύμφωνα με το βιβλίο του Αργέντη (Argenti 1949, 357): Δετός χορός ονομάζεται έτσι από το δέσιμο-κράτημα των χεριών σταυρωτά. Χορεύεται στο “λιβάδι”, την πλατεία του χωριού. Άντρες και γυναίκες πιάνονται σταυρωτά και χορεύουν κυκλικά. Ένας αρχίζει τον πρώτο στίχο του τραγουδιού, που τον επαναλαμβάνουν οι άλλοι, και μετά ο ίδιος τραγουδά το τσάκισμα, που πάλι το επαναλαμβάνουν οι άλλοι.

Σύμφωνα με το βιβλίο του Κανελλάκη [Κανελλάκης 1890, 194]: Οι τρεις χοροί Σμικτός, Διπλός και Δετός χορεύονται κυρίως κατά τας απόκρεως, οίτινες και πολλάκις εν τη πλατεία του χωρίου, ένθα σχηματίζονται διάφοροι όμιλοι των κουμπανιών και των νεανίδων, τας οποίας εκάστη κουμπανία έχει, και εκεί κρατούμενοι ή μάλλον προσδενόμενοι δια των χειρών χορεύουσι κυκλικώς οτέ μεν σμικρύνοντες δια προσεγγίσεως νέων τε και νεανίδων αυτόν, οτέ δε μεγεθύνοντες δι’ οπισθοδρομήσεως.

Δετός Χίου2025-01-01T18:28:30+03:00

Γιαλίτισσα

Στίχοι

Εεεεε κι αμάν-ι-αμάν
να ‘μουν στην Γιάλι μια βραδιά
Ωχ όμορφα και μελαχροινά
Ωχ να ‘μουν στην Γιάλι μια βραδιά
Εεεεε να ‘μουν στην Γιάλι μια βραδιά
στην Χώρα μιαν αυγίτσα

Εεεεε κι αμάν-ι-αμάν
να ‘μουν και στα Κατάπολα
Ωχ Κατάπολα, Κατάπολα
ωχ να ‘μουν και στα Κατάπολα
Εεεεε να ‘μουν και στα Κατάπολα
που ‘χει όμορφα κορίτσια

Ορ’ γιαλίτισσα, γιαλίτισσα
ωχ στην πόρτα σου ξενύχτισα
Ορ’ γιαλίτισσα, γιαλίτισσα
που’σαι γεμάτη μαργιολιές

Πατινάδα Αμοργού που τα τελευταία χρόνια χορεύεται ενώ αρχικά δεν συνέβαινε.

Γιαλίτισσα2025-01-01T18:12:31+03:00

Σούστα Κιμώλου

Η μοναδική σούστα γρήγορη στις Κυκλάδες. Παίζεται τη δεύτερη μέρα του γάμου. Με ένα λουρί ”περιπαιχτικά μαστίγωναν” όποιον δεν ακολουθούσε τις κινήσεις του πρώτο στο χορό.

Σούστα Κιμώλου2025-01-01T17:45:41+03:00

Κίμωλο παράδεισό μου

Στίχοι

Μικρός εξενιτεύτηκα
γιατί ήμουν φτωχαδάκι
Και έφυγα απ’ την Κίμωλο
το όμορφο νησάκι

Κίμωλο, παράδεισο μου
σ’ έχω πάντα στο μυαλό μου
Πως νοσταλγώ το πόδι μου
στην Ψάθη να πατήσω
και όπως λέγαν οι παλιοί
την άμμο να φιλήσω

Να δω αν θα αλέθουνε
στο ξαπλοβούνι οι μύλοι
Μα τίποτα κι από αυτούς
δεν έχει απομείνει

Κίμωλο, παράδεισο μου
σ’ έχω πάντα στο μυαλό μου
Πως νοσταλγώ το πόδι μου
στην Ψάθη να πατήσω
και όπως λέγαν οι παλιοί
την άμμο να φιλήσω

Χριστέ μου και να ‘ρχόντανε
ξανά τα χρόνια εκείνα
Κι ας τρώγαμε το αραντό
μπουλέντα και μπαζίνα

Κι ας τρώγαμε το αραντό
μπουλέντα και μπαζίνα

 

Τραγούδι του Μαθιού Βεντούρη.

Κίμωλο παράδεισό μου2025-01-01T13:51:55+03:00
Go to Top