antigonirah@gmail.com

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας υποδέχονται τον συνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου και μιλούν μαζί του για το «Ελληνικό Σχέδιο», έναν μη κερδοσκοπικό φορέα που έχει ιδρύσει με τους συνεργάτες του πραγματοποιώντας πολύπλευρες δράσεις για την ελληνική μουσική. Κύριος στόχος της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία ρεπερτορίου και η ενίσχυση της παραγωγής πρωτότυπου μουσικού υλικού τόσο από νεότερους όσο και από καταξιωμένους Έλληνες συνθέτες και ποιητές-στιχουργούς.

Την περίοδο 2022-23 το «Ελληνικό Σχέδιο» επικεντρώθηκε στην παράδοση του Ρεμπέτικου και στην εκπομπή παρουσιάζονται τρία από τα σχετικά προγράμματα που υλοποίησε:

1. «Ρεμπέτικο αρπέζ». Μια ιδέα της Βερόνικας Δαβάκη, που ερμηνεύει «κλασικά» ρεμπέτικα τραγούδια διασκευασμένα για δύο άρπες και φωνή από τον Θοδωρή Ματούλα. Στις δύο άρπες τη συνοδεύουν ο Θοδωρής Ματούλας και η Γωγώ Ξαγαρά.

2. «Ο θησαυρός του Παναγιώτη Τούντα». Περιλαμβάνει ανέκδοτα τραγούδια του σπουδαίου συνθέτη της σμυρναίικης σχολής του Ρεμπέτικου Παναγιώτα Τούντα, σε επιμέλεια-ενορχήστρωση του Μανόλη Πάππου. Το υλικό αυτό προέρχεται από προσχέδια σε παρτιτούρες και σημειώσεις που βρέθηκαν στο αρχείο του Τούντα ή από τραγούδια τα οποία δεν είχαν ολοκληρωθεί στιχουργικά και δεν ηχογραφήθηκαν. Έτσι το «Ελληνικό Σχέδιο» ανέθεσε τη συμπλήρωση τους σε σημαντικούς σύγχρονους ποιητές και στιχουργούς, όπως ο Διονύσης Καψάλης, ο Γιώργος Κοροπούλης και ο Κώστας Φασουλάς.

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Μανώλης Πάππος (μπουζούκι), Γιάννης Ζευγώλης (βιολί), Βερόνικα Δαβάκη (τραγούδι), Αυγερινή Γάτση (ακορντεόν-τραγούδι), Άκης Πιτσάνης (τραγούδι), Κωστής Κωστάκης (κιθάρα-τραγούδι), Φίλιππος Παχνιστής (πιάνο) και Γιάννης Κάτος (κοντραμπάσο).

3. «Ο θησαυρός του Γιάννης Παπαϊωάννου». Περιλαμβάνει ανέκδοτα τραγούδια του κορυφαίου συνθέτη του Ρεμπέτικου Γιάννη Παπαϊωάννου, που η οικογένειά του τα εμπιστεύτηκε στον δεξιοτέχνη του μπουζουκιού Γρηγόρη Βασίλα ο οποίος υπογράφει την επιμέλεια

και ενορχήστρωσή τους. Τους στίχους, όπου χρειάστηκε η συμπλήρωσή τους, το «Ελληνικό Σχέδιο» ανέθεσε στους Δημήτρη Ιατρόπουλο, Βαγγέλη Κορακάκη και Δημήτρη Παπαδημητρίου.

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Γρηγόρης Βασίλας (μπουζούκι-τραγούδι), Βερόνικα Δαβάκη (τραγούδι), Γιώργος Νικόπουλος (κιθάρα-τραγούδι), Μάνος Καλπάκης & Παναγιώτης Γαλάνης (μπουζούκι), Φίλιππος Παχνιστής (πιάνο) και Γιώργος Βεντουρής (κοντραμπάσο).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

Το Σάββατο 30 Δεκεμβρίου 2023, ώρα 14.00-16.00, το γιορταστικό «Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας υποδέχονται την «Ορχήστρα Βιολιώνε», μια εξαιρετική ορχήστρα εγχόρδων από φοιτητές στο Τμήμα Μουσικής Τέχνης και Επιστήμης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, με τη διεύθυνση του Γιάννη Ζαρία.

Μαζί τους κάνουμε ένα γοητευτικό μουσικό ταξίδι σε όλη την Ελλάδα (Θράκη, Μακεδονία, Θεσσαλία, Ήπειρο, Ρούμελη και Μοριά, Κυκλάδες, Αν. και Βόρειο Αιγαίο, Δωδεκάνησα, Κρήτη, Επτάνησα και Μικρά Ασία). Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής η ορχήστρα συμπράττει με το ρεμπέτικο ντουέτο των Βασίλη Σκούτα (τραγούδι-μπουζούκι) και Δημήτρη Μηταράκη (τραγούδι-κιθάρα) σε τραγούδια γνωστά κι αγαπημένα των Β. Τσιτσάνη, Γρ. Ασίκη, Π. Τούντα, Μ. Σουγιούλ κ.ά.

Ο Λάμπρος Λιάβας συζητά με τον Γιάννη Ζαρία, επ. καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, για τις πολύπλευρες δράσεις αυτής της φοιτητικής ορχήστρας καθώς και για τη σχέση των νέων στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση με την παραδοσιακή μουσική και το ελληνικό τραγούδι.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

Το Σάββατο 23 Δεκεμβρίου 2023, ώρα 14.00-16.00, το «Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας μας προσκαλούν σ’ ένα οδοιπορικό με κάλαντα και γιορταστικά τραγούδια απ’ όλες τις περιοχές του Ελληνισμού, με τη Χορωδία και Ορχήστρα του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής Φοίβος Ανωγειανάκης. Τα σύμβολα της ζωής και της γονιμότητας, σε μια μουσική επίκληση για υγεία και καλοχρονιά!

Στα λαϊκά έθιμα και τελετουργίες για το Δωδεκαήμερο (Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά-Φώτα) τα πανάρχαια σύμβολα (φωτιά, νερό, ψωμί, ιερά φυτά κ.ά) συνοδεύονται με τα ευχετικά τραγούδια του αγερμού, τα κάλαντα.

Με τα παραδοσιακά κάλαντα τα παιδιά και οι νέοι «μεσολαβούν» ανάμεσα στον υλικό και τον πνευματικό κόσμο για να φέρουν «ομοιοπαθητικά», με τη δύναμη της νεότητας και των συμβόλων, την καλοσοδειά, την ελπίδα και την αισιοδοξία μπροστά στη καινούργια περίοδο που ξεκινά. Ένας λόγος που τραγουδιέται γίνεται λόγος «μαγικός»!

Επίσης στην εκπομπή γίνεται ιδιαίτερος λόγος και για τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα και τη μορφή του Έλληνα ‘Αι-Βασίλη. Ασκητικός, λόγιος αλλά και γεωργός, δεν φέρνει αυτός δώρα αλλά περιμένει να τον υποδεχτούν οι νοικοκυραίοι, δίνοντάς τους ως αντάλλαγμα την «αλφαβήτα» (την ελληνική παιδεία) που, όπως διηγούνται τα τραγούδια, κάνει το ξερό ραβδί του ν’ ανθίσει φέρνοντας στη ζωή μας την καλοτυχία και τη γονιμότητα!

Τα επιλεγμένα κάλαντα και γιορταστικά τραγούδια του Δωδεκαημέρου απ’ όλες τις περιοχές του Ελληνισμού παρουσιάζουν τα μουσικά σύνολα του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής «Φοίβος Ανωγειανάκης»:

– Ορχήστρα «Φοίβος Ανωγειανάκης» (διεύθυνση: Ελένης Μπαΐλη)

– Χορωδία Παραδοσιακού Τραγουδιού (διεύθυνση: Ευαγγελία Χαλδαιάκη).).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

«Καλωσορίστε φίλοι μου σ’ αρχοντικό τραπέζι, έχω δυο λόγια να σας πω!..» Οι γυναίκες από το χωριό Κωσταράζι καλωσορίζουν το Αλάτι της Γης και τον Λάμπρο Λιάβα στη Δυτική Μακεδονία, σ’ ένα γοητευτικό οδοιπορικό στην παράδοση της Καστοριάς και των γύρω περιοχών.

Η Καστοριά διατήρησε μέχρι τις μέρες μας παλαιότατες βυζαντινές εκκλησίες κι επιβλητικά αρχοντικά (κυρίως στις συνοικίες Απόζαρι και Ντολτσό) που αφηγούνται την κοσμοπολίτικη ιστορία της πόλης και μαρτυρούν τη μεγάλη ακμή χάρη στην τέχνη και το εμπορικό δαιμόνιο των γουναράδων. Έτσι, το πρώτο μέρος της εκπομπής επικεντρώνεται στα αντιπροσωπευτικά τραγούδια και τους χορούς της αστικής Καστοριάς, ενώ ξεχωριστή αναφορά γίνεται στα περίφημα καστοριανά «ραγκουτσάρια», τα καρναβάλια του Δωδεκαημέρου (6-8 Ιανουαρίου) με τους ήχους από τα χάλκινα πνευστά και τα ξέφρενα γλέντια να κατακλύζουν την πόλη.

Οικοδεσπότης μας στο «Καστοριανό Αλάτι της Γης» είναι το Εργαστήρι Λαογραφίας Παραδοσιακού Χορού «Όρμος Καστοριάς», με μια δυναμική παρέα από τοπικούς οργανοπαίκτες, τραγουδιστές και χορευτές. Ο Μιχάλης Μπινιάκος, πρόεδρος του Όρμου, αναφέρεται στο μουσικό και χορευτικό ρεπερτόριο τόσο της αστικής Καστοριάς όσο και των γύρω περιοχών, με τα πολύ ιδιαίτερα ιδιώματα των ντόπιων και των Αρβανιτοβλάχων.

Στην παρέα μας συμμετέχουν και οι γυναίκες του Πολιτιστικού Συλλόγου «Διαμαντόνυφη» από το χωριό Κωσταράζι, με τα μοναδικά τοπικά τραγούδια που χορεύουν στην τριήμερη γιορτή των Χριστουγέννων. Η Βαΐτσα Τζήκα, πρόεδρος του Συλλόγου, αναφέρεται στο γυναικείο αυτό έθιμο και στον ρόλο που επιτελούσε στην τοπική κοινωνία.

Επίσης, ένα μέρος της εκπομπής είναι αφιερωμένο στα τραγούδια και τους χορούς των Κατσαούνηδων, με ηπειρώτικη καταγωγή, που κυνηγημένοι από τους Τούρκους κατέφυγαν στην περιοχή στα ορεινά χωριά του Γράμμου, ενώ στις μέρες μας έχουν εγκατασταθεί κυρίως στο προάστιο Μανιάκοι της Καστοριάς. Στα έθιμα, τα τραγούδια και τους χορούς τους αναφέρεται η τραγουδίστρια Έλλη Κοσμά.

Τέλος, η εξαιρετική μαγείρισσα Ευθαλία Ρουσκοπούλου μας ξεναγεί στα πλούσια προϊόντα της Καστοριανής γης και στη μεγάλη ποικιλία της

τοπικής γαστρονομίας με τα νοστιμότατα φαγητά και τα γλυκά που μας ετοίμασε για να προσθέσουν τη γεύση τους στο «Καστοριανό Αλάτι της Γης»!

Στην εκπομπή συμμετέχουν οι μουσικοί: Παναγιώτης Ντίμτσιος (κλαρίνο), Σωτήρης-Θεόφιλος Γεωργίου (τρομπέτα), Νίκος Λαζαρίδης (ακορντεόν), Βαγγέλης Ντίμτσιος (νταούλι), Κώστας Στάμκος (τύμπανο), Ηλίας Σμόλικας (κλαρίνο), Κώστας Σμόλικας (κλαρίνο), Θάνος Ρούμπος (βιολί), Κώστας Παπαδημητρίου (λαούτο) και Κοσμάς Δέλιος (ντέφι).

Τραγουδούν οι: Πέπη & Καλλιρόη Δόικου, Βαγγέλης Τόρης και Έλλη Κοσμά. Στο πολυφωνικό τραγούδι οι: Δημήτρης Τόρης, Θεόδωρος Μπάσιος, Βαγγέλης Τόρης, Γεώργιος Μίχας, Κώστας Σμόλικας, Λουκάς Φούκης.

Χορεύουν μέλη από το Εργαστήρι Λαογραφίας Παραδοσιακού Χορού «Όρμος Καστοριάς» (πρόεδρος: Μιχάλης Μπινιάκος, δάσκαλοι χορού: Μιχάλης Μπινιάκος, Τζούλια Κόνα, Θωμάς Μουσουλής).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΚΥΡΙΑΚΗ 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2023, ώρα 11:00-13:00

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας την Κυριακή 19 Νοεμβρίου 2023, ώρα 11.00-13.00, μας προσκαλούν σ΄ ένα μουσικό οδοιπορικό στην Κρήτη με έναν από τους σημαντικότερους λαϊκούς βιολάτορες του νησιού, τον Αντώνη Μαρτσάκη.

Εξαιρετικός δεξιοτέχνης στο βιολί, τραγουδιστής και χορευτής, ερευνητής και δάσκαλος, ο Αντώνης Μαρτσάκης μιλά για την κρητική μουσική παράδοση και τα ιδιώματά της, με έμφαση στην ιδιαίτερη περιοχή του, τη δυτική Κρήτη, με τα ριζίτικα τραγούδια και τα πολύ χαρακτηριστικά συρτά. Με αφετηρία τα Χαρχαλιανά, ένα μικρό χωριό της Κισσάμου όπου έχει επιλέξει να εγκατασταθεί, μοιράζεται μαζί μας ένα γοητευτικό τραγουδιστικό και χορευτικό ρεπερτόριο στη διαδρομή από τα Χανιά στο Ρέθυμνο και στην Κεντρική Κρήτη για να καταλήξουμε στη Σητεία, με τον Ερωτόκριτο να συναντά τα αστικά «νταμπαχανιώτικα».

Μαζί του συμπράττουν οι στενοί του φίλοι και συνεργάτες Νίκος Μαρεντάκης στο λαούτο και Κανάκης Κοζωνάκης στο λαούτο και το τραγούδι, ενώ ο Χαράλαμπος Πιτροπάκης τους συνοδεύει με το νταουλάκι και με τα παραδοσιακά πνευστά όργανα της Κρήτης, το θιαμπόλι, τη μαντούρα και την ασκομαντούρα. Τα παλαιά αυτά όργανα θεωρούνται ως «μήτρα» της κρητικής μουσικής!

Στην εκπομπή γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη στενή σχέση μουσικού και χορευτή και στο δυναμικό κρητικό γλέντι που ακολουθεί η παρέα χορεύει χανιώτικα συρτά, πεντοζάλια, σούστα και ρουμαθιανή σούστα, πηδηχτούς από τη Γέργερη και τη Σητεία, καθώς και δύο λιγότερο γνωστούς χορούς, τον Λαζώτη και τον Τριζάλη.

Χορεύουν μέλη του Χορευτικού Λαογραφικού Ομίλου «Στησίχορος» (επιμέλεια: Λευτέρης Κορναράκης, Βασιλεία Κορναράκη, Σταυρούλα Μακρή) και οι Αντώνης Μπαντουράκης, Άρης Πατερομιχελάκης, Μανώλης Σκαλιδάκης, Σπύρος και Γιώργος Μαρκάκης.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS